Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện

Trong giao dịch dân sự, người đại diện chỉ được nhân danh người được đại diện để xác lập, thực hiện giao dịch trong phạm vi quyền đại diện. Vậy nếu một người tự ý nhân danh người khác giao dịch khi không có quyền đại diện thì hậu quả pháp lý được giải quyết như thế nào?

Điều 142 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về hậu quả của giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện như sau:

“1. Giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ một trong các trường hợp sau đây:

a) Người được đại diện đã công nhận giao dịch;

b) Người được đại diện biết mà không phản đối trong một thời hạn hợp lý;

c) Người được đại diện có lỗi dẫn đến việc người đã giao dịch không biết hoặc không thể biết về việc người đã xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với mình không có quyền đại diện.

2. Trường hợp giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện thì người không có quyền đại diện vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đối với người đã giao dịch với mình, trừ trường hợp người đã giao dịch biết hoặc phải biết về việc không có quyền đại diện mà vẫn giao dịch.

3. Người đã giao dịch với người không có quyền đại diện có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hoặc hủy bỏ giao dịch dân sự đã xác lập và yêu cầu bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp người đó biết hoặc phải biết về việc không có quyền đại diện mà vẫn giao dịch hoặc trường hợp quy định tại điểm a khoản 1 Điều này.

4. Trường hợp người không có quyền đại diện và người đã giao dịch cố ý xác lập, thực hiện giao dịch dân sự mà gây thiệt hại cho người được đại diện thì phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại.”

Như vậy, giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện về nguyên tắc không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện. Tuy nhiên, giao dịch vẫn có hiệu lực đối với người được đại diện nếu thuộc một trong các trường hợp: người được đại diện công nhận giao dịch; biết mà không phản đối trong một thời hạn hợp lý; hoặc có lỗi dẫn đến việc người giao dịch không biết hoặc không thể biết về việc người xác lập giao dịch không có quyền đại diện.

Trường hợp giao dịch không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, người không có quyền đại diện phải tự mình thực hiện nghĩa vụ đối với người đã giao dịch với mình. Người đã giao dịch có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hoặc hủy bỏ giao dịch và yêu cầu bồi thường thiệt hại, trừ những trường hợp luật định. Đặc biệt, nếu người không có quyền đại diện và người giao dịch cố ý xác lập, thực hiện giao dịch gây thiệt hại cho người được đại diện thì phải liên đới bồi thường thiệt hại.

Có thể thấy, giao dịch do người không có quyền đại diện xác lập không đương nhiên vô hiệu mà về nguyên tắc không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện. Tùy từng trường hợp, người xác lập giao dịch có thể phải tự chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Mọi thông tin thắc mắc cần trao đổi liên quan đến các vấn đề trên, xin Quý khách hàng vui lòng liên lạc với Luật Mai Phong để được hướng dẫn chi tiết.
—————————
CÔNG TY LUẬT TNHH MAI PHONG
Trụ sở chính: Số nhà 568 đường Bưởi, phường Ngọc Hà, TP. Hà Nội
Websibte: www.kienthucphapluat.vn
Email: luatsumaiphong@gmail.com
Tel: (024) 62. 810. 711 – Fax: (024) 62. 810. 722 – Hotline: 090 324 3686