Người bị bệnh tâm thần có đương nhiên bị coi là người mất năng lực hành vi dân sự hay không?

Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về trường hợp mất năng lực hành vi dân sự:

“1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Khi không còn căn cứ tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.

2. Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.”

Như vậy, theo quy định trên, để một người bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, cần đáp ứng các điều kiện pháp luật đặt ra.

Thứ nhất, người đó bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác dẫn đến tình trạng không thể nhận thức, làm chủ được hành vi. Như vậy, căn cứ pháp lý không chỉ nằm ở việc người đó có mắc bệnh hay không, mà còn ở mức độ ảnh hưởng của bệnh đến khả năng nhận thức và làm chủ hành vi.

Thứ hai, phải có kết luận giám định pháp y tâm thần làm cơ sở để Tòa án xem xét.

Thứ ba, phải có quyết định của Tòa án tuyên bố người đó mất năng lực hành vi dân sự. Do đó, việc chẩn đoán bệnh tâm thần hoặc nhận thấy một người có biểu hiện bất thường về tâm lý không tự động làm phát sinh tình trạng mất năng lực hành vi dân sự theo pháp luật dân sự.

Bên cạnh đó, pháp luật còn quy định về trường hợp người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, cụ thể khoản 1 Điều 23  Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định như sau:

“.Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của người này, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.”

Quy định này cho thấy pháp luật phân biệt giữa người mất năng lực hành vi dân sự và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc một người mắc bệnh tâm thần để mặc nhiên xác định họ thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, việc xác định tình trạng này phải dựa trên điều kiện về khả năng nhận thức, làm chủ hành vi, kết luận giám định pháp y tâm thần và quyết định của Tòa án. Đây là căn cứ quan trọng để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người mắc bệnh, đồng thời tránh việc tùy tiện hạn chế khả năng tự mình xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự của họ.

Mọi thông tin thắc mắc cần trao đổi liên quan đến các vấn đề trên, xin Quý khách hàng vui lòng liên lạc với Luật Mai Phong để được hướng dẫn chi tiết.

—————————

CÔNG TY LUẬT TNHH MAI PHONG Trụ sở chính: Số nhà 568 đường Bưởi, phường Ngọc Hà, TP. Hà Nội

Websibte: www.kienthucphapluat.vn Email: luatsumaiphong@gmail.com Tel: (024) 62. 810. 711 – Fax: (024) 62. 810. 722 – Hotline: 090 324 3686