Người cho thuê nhà có phải lập hộ kinh doanh không?

Quyền thành lập hộ kinh doanh quy định tại Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP.

“1. Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập thì các thành viên ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh trong quá trình hoạt động kinh doanh. Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật.

2. Cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của Bộ luật Dân sự có quyền thành lập hộ kinh doanh theo quy định tại Nghị định này, trừ các trường hợp sau đây:

a) Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định;

b) Người không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của luật.

3. Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương.

4. Trường hợp có nhu cầu thành lập hộ kinh doanh, các đối tượng tại khoản 3 Điều này đăng ký hộ kinh doanh theo quy định tại Nghị định này.”

Nghị định nêu rõ, hộ kinh doanh do cá nhân hoặc hộ gia đình đăng ký thành lập. Đồng thời, một số hoạt động có quy mô nhỏ, mang tính thời vụ, thu nhập thấp không bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Trường hợp có nhu cầu, cá nhân vẫn được quyền đăng ký hộ kinh doanh. Như vậy, đối với hoạt động cho thuê nhà, căn hộ, không bắt buộc người dân phải mở hộ kinh doanh, nếu không có nhu cầu. Việc thành lập hộ kinh doanh là quyền của cá nhân, không phải nghĩa vụ bắt buộc.

Từ quy định trên, cơ quan thuế cho biết người dân có thể lựa chọn một trong hai cách để thực hiện nghĩa vụ thuế. Nếu đăng ký thành lập hộ kinh doanh, hộ thực hiện đăng ký thuế theo cơ chế một cửa liên thông cùng với đăng ký kinh doanh, theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP và Thông tư 68/2025/TT-BTC. Nếu không đăng ký hộ kinh doanh, cá nhân đăng ký thuế với cơ quan thuế, theo Thông tư 86/2024/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Từ ngày 1/1, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (sau đây gọi chung là hộ kinh doanh) cho thuê tài sản có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Lệ phí môn bài cũng bãi bỏ từ ngày 1/1.

Nếu hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng, thuế giá trị gia tăng phải nộp là: 5% x toàn bộ doanh thu; thuế thu nhập cá nhân phải nộp là: 5% x (doanh thu – 500 triệu đồng).

Ví dụ, doanh thu cho thuê tài sản là 900.000.000 đồng/năm. Thuế giá trị gia tăng phải nộp là 900.000.000 đồng x 5% = 45 triệu đồng. Thuế thu nhập cá nhân phải nộp là: (900.000.000 đồng – 500.000.000 đồng) x 5% = 20 triệu đồng. Tổng số thuế phải nộp là 65 triệu đồng.

Nếu hộ kinh doanh có doanh thu năm 1 tỉ đồng, 1,5 tỉ đồng và 2 tỉ đồng, tổng số thuế phải nộp lần lượt là 75 triệu đồng, 125 triệu đồng và 175 triệu đồng.

Doanh nghiệp thuê tài sản của cá nhân cần các chứng từ sau: hợp đồng thuê tài sản; giấy tờ sở hữu tài sản; căn cước công dân của cá nhân cho thuê. Doanh nghiệp phải thanh toán không dùng tiền mặt với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên.

Trong trường hợp cá nhân cho thuê tài sản tự nộp thuế, doanh nghiệp thuê tài sản cần lưu chứng từ, lập Bảng kê 01/TNDN. Nếu doanh nghiệp nộp thuế thay cá nhân cho thuê tài sản, doanh nghiệp phải ghi rõ trong hợp đồng, không lập Bảng kê 01/TNDN.